Sensor
Rotary Encoder vs Linear Encoder ต่างกันยังไง เลือกใช้งานแบบไหนดี | VR Automation
ก.ค.
Rotary Encoder vs Linear Encoder ต่างกันยังไง เลือกใช้งานแบบไหนดี
สรุปย่อ: Rotary Encoder วัดมุมการหมุนของเพลา เหมาะกับมอเตอร์และข้อต่อหมุน ส่วน Linear Encoder วัดตำแหน่งเชิงเส้นโดยตรงบนแกนเลื่อน ให้ความแม่นยำสูงกว่าสำหรับงานที่เคลื่อนที่เป็นเส้นตรง เช่น CNC และ Gantry เพราะไม่มีความคลาดเคลื่อนจาก Backlash ของกลไกแปลงหมุนเป็นเส้นตรง
ตารางเปรียบเทียบ Rotary Encoder vs Linear Encoder
| หัวข้อ | Rotary Encoder | Linear Encoder |
|---|---|---|
| ลักษณะการวัด | วัดมุมการหมุนของเพลา (Angular position) | วัดตำแหน่งเชิงเส้นโดยตรง (Linear position) |
| ความแม่นยำ | ขึ้นกับกลไกแปลงหมุนเป็นเชิงเส้น อาจมี Backlash | แม่นยำสูงมาก ระดับไมครอน เพราะวัดตรงจากสเกล |
| การติดตั้ง | ติดที่เพลามอเตอร์หรือข้อต่อหมุน | ติดสเกลตรงแนวแกนเคลื่อนที่ เช่น รางเลื่อน CNC |
| งานที่เหมาะสม | มอเตอร์ Servo, หุ่นยนต์ข้อต่อหมุน, ล้อหมุน | เครื่อง CNC, Gantry, งานที่ต้องการความแม่นยำสูงสุด |
| ต้นทุน | ทั่วไปราคาย่อมเยากว่า | สูงกว่า โดยเฉพาะรุ่นความละเอียดสูง |
จุดเด่นของ Rotary Encoder
- ติดตั้งง่ายที่ปลายเพลามอเตอร์หรือข้อต่อหมุน ใช้งานร่วมกับ Servo Motor, Stepper Motor ได้โดยตรงเพื่อวัดมุมและความเร็วรอบ
- มีให้เลือกทั้งแบบ Incremental (นับพัลส์) และ Absolute (อ่านตำแหน่งสัมบูรณ์) ครอบคลุมความต้องการหลากหลาย
- ราคาย่อมเยากว่า Linear Encoder ทั่วไป เหมาะกับงานที่ไม่ต้องการความแม่นยำระดับไมครอน
- เมื่อใช้ร่วมกับสกรูหรือเฟือง (Ball screw, Gearbox) เพื่อแปลงเป็นระยะทางเชิงเส้น ต้องคำนึงถึง Backlash ที่อาจเกิดขึ้นจากกลไกกลาง
จุดเด่นของ Linear Encoder
- วัดตำแหน่งเชิงเส้นโดยตรงจากสเกล (Scale) ที่ติดตั้งตามแนวแกนเคลื่อนที่ ไม่ผ่านกลไกแปลงหมุนเป็นเส้นตรง จึงไม่มีความคลาดเคลื่อนจาก Backlash
- ให้ความละเอียดสูงถึงระดับต่ำกว่า 0.1 ไมครอนในบางรุ่น เหมาะกับงานที่ต้องการความแม่นยำสูงสุด เช่น เครื่องมือวัด หรือ Semiconductor
- เหมาะกับเครื่องจักร CNC, Gantry stage และระบบ 3-axis ที่การเคลื่อนที่เป็นเส้นตรงล้วนและต้องการ Feedback ตำแหน่งที่แม่นยำที่สุด
- ราคาสูงกว่าและการติดตั้งซับซ้อนกว่า ต้องพิจารณาเรื่องความยาวสเกลให้ครอบคลุมระยะชักของแกนเคลื่อนที่
การใช้งานในอุตสาหกรรม
- Rotary Encoder ติดที่มอเตอร์ Servo ในระบบสายพานลำเลียง เครื่องพันม้วน (Winder) และหุ่นยนต์แขนกล
- Linear Encoder ติดตั้งบนแกน X-Y-Z ของเครื่อง CNC Machining Center ที่ต้องการความแม่นยำระดับไมครอน
- Rotary Encoder แบบ Absolute ใช้ในงานที่ต้องทราบตำแหน่งทันทีหลังไฟดับโดยไม่ต้อง Home ใหม่
- Linear Encoder ใช้ในเครื่องมือวัดพิกัด (CMM) และอุปกรณ์การผลิตอิเล็กทรอนิกส์/เซมิคอนดักเตอร์ที่ต้องการ Feedback ตำแหน่งแม่นยำสูงสุด
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
Rotary Encoder วัดระยะทางเชิงเส้นได้ไหม?
ได้ทางอ้อม โดยคำนวณจากจำนวนรอบการหมุนคูณเส้นรอบวงของ Pulley หรือ Pitch ของ Ball screw แต่จะมีความคลาดเคลื่อนจาก Backlash ของกลไกที่ใช้แปลง
Linear Encoder ใช้กับมอเตอร์ Servo ทั่วไปได้ไหม?
ได้ โดยมักใช้ในระบบ Closed-loop ที่มี Encoder สองตัวร่วมกัน คือ Rotary Encoder ที่มอเตอร์สำหรับควบคุมความเร็ว และ Linear Encoder ที่แกนเคลื่อนที่สำหรับยืนยันตำแหน่งจริง
เลือก Incremental หรือ Absolute Encoder ดี?
Incremental ราคาถูกกว่าแต่ต้องทำ Homing ใหม่ทุกครั้งที่ไฟดับ ส่วน Absolute ทราบตำแหน่งจริงทันทีแม้ไฟดับ เหมาะกับงานที่ต้องการความต่อเนื่องสูง
ดูสินค้าเพิ่มเติมได้ที่ หมวดหมู่ Sensor
แหล่งข้อมูลและมาตรฐานอ้างอิง
- US Digital — What’s the difference between linear and rotary encoders? — อธิบายหลักการทำงานและความแตกต่างของ Encoder ทั้งสองแบบ
- Kollmorgen — Feedback Devices: Exploring Linear, Rotary and Sine Encoders — เปรียบเทียบอุปกรณ์ Feedback ตำแหน่งชนิดต่างๆ ในงาน Motion control
- AX Control — The Difference Between Rotary and Linear Encoders — แนวทางเลือกใช้ Encoder ตามลักษณะงาน
สนใจสอบถามสินค้า Encoder?
VR Automation จำหน่ายและให้บริการติดตั้ง พร้อมทีมช่างผู้เชี่ยวชาญ
โทรสอบถามราคา: 083-848-8314
อีเมล: [email protected]
Line: @vrautomation
สต๊อกกรุณาสอบถาม | รับประกันสินค้า | บริการหลังการขาย | ออกใบกำกับภาษีได้
