5 เครื่องมือใน IOTMaster ที่ช่างมักมองข้าม: Virtual Channel, สำรองค่าคอนฟิก, IO Control, Modbus Master และ HIS Script

วันที่ 20 สิงหาคม 2569 | บทความเทคนิค | VR Automation

1. Virtual Channel — พอร์ตอนุกรมเสมือนและการคุยกันระหว่างอุปกรณ์

คู่มือระบุว่าฟังก์ชัน Virtual Channel รองรับสามความสามารถหลัก คือ virtual transparent transmission, virtual serial port และการส่งข้อมูลระหว่างอุปกรณ์แบบ D2D (Device to Device) และเมื่อใช้ร่วมกับ IOTBridge จะทำ remote virtual transparent transmission และ remote virtual serial port ได้

ความหมายในทางปฏิบัติคือ ซอฟต์แวร์เก่าบนพีซีที่รู้จักแต่พอร์ต COM สามารถคุยกับอุปกรณ์อนุกรมที่อยู่คนละอาคารหรือคนละจังหวัดได้ โดยไม่ต้องแก้โค้ดโปรแกรมเลย ระบบ HMI/SCADA รุ่นเก่าจำนวนมากในโรงงานไทยยังผูกกับพอร์ต COM แบบตายตัว ฟังก์ชันนี้จึงยืดอายุการใช้งานซอฟต์แวร์เดิมออกไปได้อีกหลายปี

ส่วน D2D เป็นประเด็นที่น่าสนใจกว่า เพราะทำให้อุปกรณ์สองตัวคุยกันเองผ่านเครือข่ายได้โดยไม่ต้องมีเซิร์ฟเวอร์กลางมาเป็นตัวกลางรับส่ง เหมาะกับงานที่ต้องส่งค่าจากจุดวัดหนึ่งไปสั่งงานอีกจุดหนึ่งที่อยู่ห่างกัน

2. สำรองและโคลนค่าคอนฟิก (Parameter Saving)

นี่คือฟังก์ชันที่คุ้มค่าที่สุดต่อเวลาที่ลงทุนเรียนรู้ คู่มืออธิบายว่าค่าคอนฟิกของอุปกรณ์สามารถ export ออกมาและ load เข้าไปในอุปกรณ์ตัวอื่นได้อย่างอิสระ เพื่อให้อุปกรณ์เครื่องอื่นมีคอนฟิกเหมือนกันทันที

ที่สำคัญไม่แพ้กันคือความสามารถ บันทึกค่าปัจจุบันเป็นค่าโรงงาน ซึ่งคู่มือระบุว่าใช้ป้องกันไม่ให้พารามิเตอร์ถูกคืนกลับเป็นค่าโรงงานเดิมจากการกดปุ่มโดยไม่ตั้งใจ พูดง่ายๆ คือถ้าตั้งค่าระบบเสร็จแล้วบันทึกเป็นค่าโรงงานใหม่ ต่อให้มีคนเผลอกดปุ่ม Reload ค้าง 3–10 วินาที อุปกรณ์ก็จะกลับมาที่คอนฟิกของงานคุณ ไม่ใช่คอนฟิกเปล่าจากโรงงานผู้ผลิต

3. Software IO Control — ดูสถานะ DO/DI/AI โดยไม่ต้องต่อมิเตอร์

คู่มือระบุว่า IOTMaster เวอร์ชันล่าสุดมีเครื่องมือควบคุม IO ในตัว ที่ให้ผู้ใช้ดูสถานะ DO และ DI รวมถึงข้อมูลอินพุตแบบอะนาล็อก (AI) ของอุปกรณ์ได้อย่างง่ายดาย

ในงานคอมมิชชัน เครื่องมือนี้ตอบคำถามสำคัญได้ทันทีว่า “สัญญาณเข้าถึงโมดูลจริงหรือยัง” ซึ่งเป็นจุดแยกที่ชัดเจนระหว่างปัญหาที่ฝั่งฮาร์ดแวร์ (สาย เซนเซอร์ ไฟเลี้ยง) กับปัญหาที่ฝั่งลอจิกหรือการแมประบบ ถ้าค่า AI ขึ้นถูกต้องในหน้า IO Control แล้ว แต่ SCADA ยังอ่านไม่ได้ ก็ตัดปัญหาฮาร์ดแวร์ทิ้งได้เลย

4. Modbus Master — ให้เกตเวย์เดินโพลลิงเอง

ฟังก์ชัน Modbus Master ตามที่คู่มืออธิบายไว้ ใช้ให้ตัวอุปกรณ์เป็นฝ่ายวนอ่านข้อมูลรีจิสเตอร์จากสเลฟเอง แล้วรายงานขึ้นเซิร์ฟเวอร์

ความต่างจากโหมด transparent ธรรมดามีนัยสำคัญมาก ในโหมด transparent ทุกครั้งที่ SCADA อยากได้ค่า มันต้องส่งคำสั่งข้ามอินเทอร์เน็ตลงมาถึงอุปกรณ์ปลายทาง ทำให้เวลาตอบสนองขึ้นกับคุณภาพเครือข่ายโดยตรง แต่เมื่อให้เกตเวย์เป็น Master เดินโพลลิงเอง เกตเวย์จะเก็บค่าล่าสุดไว้ในตัวและส่งขึ้นไปตามรอบ ระบบปลายทางจึงไม่ต้องรอ round-trip ผ่าน WAN อีกต่อไป ปริมาณข้อมูลบนเครือข่าย 4G ก็ลดลงชัดเจนเพราะไม่ต้องส่งคำสั่ง query ทุกครั้ง

5. HIS Script — เขียนสคริปต์แปลงข้อมูลลงในตัวอุปกรณ์

High Flying IOT Script หรือ HIS เป็นความสามารถที่ยกระดับเกตเวย์จาก “ตัวส่งผ่านข้อมูล” เป็น “ตัวประมวลผลข้อมูล” คู่มือระบุว่าหลังจากดาวน์โหลดสคริปต์ลงอุปกรณ์ควบคุมอุตสาหกรรมแล้ว ระบบจะทำงานสองอย่างได้อัตโนมัติ

อย่างแรกคือ ส่งข้อมูลออกทาง UART หรือ Socket ตามเวลาที่กำหนดโดยอัตโนมัติ ซึ่งทำหน้าที่เป็น Modbus master station ได้ อย่างที่สองคือ เมื่อรับข้อมูลจาก UART หรือ Socket แล้ว ให้แปลงตามสคริปต์ก่อนส่งต่อ

ความสามารถข้อหลังนี้แก้ปัญหาที่พบบ่อยในโรงงานไทย นั่นคืออุปกรณ์เก่าบางยี่ห้อใช้โปรโตคอลอนุกรมเฉพาะตัวที่ไม่ใช่ Modbus มาตรฐาน ปกติต้องซื้อตัวแปลงโปรโตคอลแยกหรือเขียนโปรแกรมบนพีซีมาคั่นกลาง แต่ถ้าเขียน HIS Script ให้แปลงเฟรมได้ในตัวเกตเวย์เลย ก็ตัดอุปกรณ์ตัวกลางออกไปได้ทั้งชิ้น

สรุป

ทั้งห้าฟังก์ชันนี้ไม่ต้องซื้อไลเซนส์เพิ่มและไม่ต้องเปลี่ยนฮาร์ดแวร์ แต่ให้ผลตอบแทนต่างกันตามลักษณะงาน ถ้าคุณติดตั้งอุปกรณ์จำนวนมาก เริ่มที่ export/import คอนฟิก ถ้าลิงก์ปลายทางเป็น 4G ที่ไม่นิ่ง เริ่มที่ Modbus Master และถ้าต้องต่อกับอุปกรณ์เก่าที่โปรโตคอลไม่มาตรฐาน HIS Script คือคำตอบที่ประหยัดที่สุด

สอบถามรุ่นเกตเวย์ที่รองรับฟังก์ชันเหล่านี้ หรือดูอุปกรณ์เครือข่ายอุตสาหกรรมทั้งหมดได้ที่ หมวดอุปกรณ์เครือข่ายอุตสาหกรรม ของ VR Automation

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Virtual Channel ต้องใช้ IOTBridge เสมอหรือไม่

ไม่จำเป็น ฟังก์ชันพื้นฐานอย่าง virtual transparent transmission, virtual serial port และ D2D ใช้ได้เลย ส่วน IOTBridge จำเป็นเมื่อต้องการใช้งานแบบ remote ข้ามเครือข่ายภายนอก

บันทึกค่าปัจจุบันเป็นค่าโรงงานแล้ว จะย้อนกลับเป็นค่าโรงงานเดิมได้ไหม

เมื่อบันทึกทับแล้ว การกดคืนค่าโรงงานจะกลับมาที่ชุดค่าที่คุณบันทึกไว้ จึงควรเก็บไฟล์ export ของคอนฟิกทุกเวอร์ชันไว้ต่างหากเสมอ เพื่อให้ย้อนกลับได้

HIS Script ใช้แทน PLC ได้หรือไม่

ไม่ใช่การทดแทน HIS Script ออกแบบมาสำหรับการแปลงข้อมูลและทำหน้าที่ master station ส่งข้อมูลตามเวลา ส่วนงานควบคุมลำดับและลอจิกยังใช้ฟังก์ชัน ladder diagram ของอุปกรณ์หรือ PLC แยกต่างหาก

แหล่งข้อมูลและมาตรฐานอ้างอิง

1. Catalog: Mortise and tenon series product software functions_20250312.pdf — VR Automation (เอกสารเทคนิคจากผู้ผลิต)
2. Hi-Flying — IoT Device / Network Device — หน้ารวมผลิตภัณฑ์และเครื่องมือซอฟต์แวร์ของผู้ผลิต
3. Virtual COM port — Wikipedia — อธิบายหลักการพอร์ต COM เสมือนที่ฟังก์ชัน Virtual Channel ใช้
4. NetBurner — Virtual COM Port / Virtual Serial Port — อ้างอิงการใช้พอร์ตอนุกรมเสมือนกับซอฟต์แวร์รุ่นเก่าในงานอุตสาหกรรม