สินค้าและบทความเทคนิค
TN-S vs TN-C-S vs TT ระบบกราวด์ไฟฟ้าโรงงานอุตสาหกรรม ต่างกันยังไง เลือกแบบไหนให้ปลอดภัย | VR Automation
ส.ค.
TN-S vs TN-C-S vs TT ระบบกราวด์ไฟฟ้าโรงงานอุตสาหกรรม ต่างกันยังไง เลือกแบบไหนให้ปลอดภัย
ระบบกราวด์ (Earthing System) เป็นพื้นฐานความปลอดภัยทางไฟฟ้าที่วิศวกรออกแบบตู้คอนโทรลและระบบไฟโรงงานต้องเข้าใจ ระบบหลักที่พบในงานอุตสาหกรรมคือ TN-S, TN-C-S และ TT ซึ่งต่างกันที่วิธีเดินสายนิวทรัลและสายกราวด์ ส่งผลโดยตรงต่อค่าอิมพีแดนซ์ลูปฟอลต์ (Earth Fault Loop Impedance) และวิธีการป้องกันไฟฟ้าลัดวงจรลงดิน
โครงสร้างการเดินสายที่ต่างกัน
ระบบ TN-S เดินสายนิวทรัล (N) และสายกราวด์ป้องกัน (PE) แยกจากกันตลอดทั้งระบบ ตั้งแต่หม้อแปลงต้นทางจนถึงอุปกรณ์ปลายทาง ผู้ใช้ไฟอาศัยกราวด์ของผู้จ่ายไฟทั้งหมด ระบบ TN-C-S (หรือที่เรียกว่า Protective Multiple Earthing – PME) รวมสายนิวทรัลและกราวด์เป็นสายเดียว (PEN) ในช่วงต้นทาง แล้วแยกออกเป็น N และ PE ที่จุดใดจุดหนึ่งก่อนถึงผู้ใช้ไฟ โดย PEN ต่อลงดินทั้งที่หม้อแปลงต้นทางและที่ปลายทาง ส่วนระบบ TT ผู้ใช้ไฟต้องติดตั้งหลักดิน (Earth Electrode) ของตนเองแยกจากกราวด์ของผู้จ่ายไฟทั้งหมด
ตารางเปรียบเทียบระบบกราวด์
| ระบบ | การเดินสาย N/PE | ค่าอิมพีแดนซ์ลูปฟอลต์โดยประมาณ | ข้อกำหนดป้องกัน |
|---|---|---|---|
| TN-S | แยก N และ PE ตลอดสายจากหม้อแปลง | ประมาณ 0.8 Ω ที่ต้นทางติดตั้ง | ใช้ Overcurrent Device (MCB/MCCB) ตัดวงจรได้เร็วเพราะลูปอิมพีแดนซ์ต่ำ |
| TN-C-S (PME) | รวมเป็น PEN บางส่วน แยกที่ปลายทาง | ประมาณ 0.35 Ω | ต่อกราวด์ทั้งที่แหล่งจ่ายและปลายทาง เหมาะกับซัพพลาย PME จากการไฟฟ้า |
| TT | หลักดินแยกของผู้ใช้ไฟเอง ไม่พึ่งกราวด์ผู้จ่ายไฟ | สูง ขึ้นกับคุณภาพหลักดิน มักไม่พอให้ MCB ตัดวงจรทัน | จำเป็นต้องใช้ RCD (เครื่องตัดไฟรั่ว) เพื่อตัดวงจรกรณีฟอลต์ลงดิน |
การใช้งานในอุตสาหกรรม
- TN-S — พบมากในโรงงานที่มีหม้อแปลงไฟฟ้าแรงสูง/แรงต่ำเป็นของตัวเอง (Private HV/LV Installation) เหมาะกับพื้นที่ที่ต้องการค่าลูปอิมพีแดนซ์ต่ำและเสถียร
- TN-C-S — พบทั่วไปในโรงงานและอาคารพาณิชย์ที่รับไฟจากการไฟฟ้าแบบ PME โดยตรง เป็นระบบมาตรฐานสำหรับการติดตั้งทั่วไปที่ไม่ใช่พื้นที่อันตราย
- TT — ใช้ในพื้นที่ที่ไม่สามารถพึ่งกราวด์ของผู้จ่ายไฟได้อย่างน่าเชื่อถือ หรือเป็นข้อกำหนดเฉพาะพื้นที่ ต้องออกแบบระบบ RCD ให้ครอบคลุมทุกวงจรที่มีความเสี่ยง
FAQ
ถาม: โรงงานในไทยส่วนใหญ่ใช้ระบบกราวด์แบบไหน?
ตอบ: โดยทั่วไปโรงงานที่รับไฟจากการไฟฟ้าโดยตรงมักใช้ระบบ TN-C-S ส่วนโรงงานขนาดใหญ่ที่มีหม้อแปลงของตัวเองอาจออกแบบเป็น TN-S ทั้งนี้ควรตรวจสอบกับผู้ออกแบบระบบไฟฟ้าของแต่ละโรงงานเนื่องจากมีรายละเอียดเฉพาะพื้นที่
ถาม: ทำไมระบบ TT ต้องมี RCD เสมอ?
ตอบ: เพราะค่าอิมพีแดนซ์ของหลักดินแยกมักสูงเกินกว่าที่ MCB/MCCB มาตรฐานจะตัดวงจรได้เร็วพอเมื่อเกิดฟอลต์ลงดิน RCD จึงเป็นอุปกรณ์ป้องกันหลักที่ตรวจจับกระแสรั่วไหลและตัดวงจรได้แม้อิมพีแดนซ์ฟอลต์จะสูง
ถาม: ตู้คอนโทรลที่มี PLC/HMI ไวต่อสัญญาณรบกวนควรใช้ระบบกราวด์แบบไหน?
ตอบ: ไม่ได้ขึ้นกับประเภทระบบกราวด์โดยตรง แต่ขึ้นกับคุณภาพการเดินสายกราวด์ภายในตู้ (Single Point Grounding, การแยกกราวด์สัญญาณกับกราวด์กำลัง) ซึ่งควรออกแบบแยกต่างหากไม่ว่าใช้ระบบกราวด์หลักแบบใด
สรุป
TN-S, TN-C-S และ TT เป็นระบบกราวด์หลักที่พบในงานอุตสาหกรรม แต่ละระบบมีวิธีเดินสายนิวทรัล-กราวด์และค่าอิมพีแดนซ์ลูปฟอลต์ที่ต่างกัน ซึ่งกำหนดวิธีการเลือกอุปกรณ์ป้องกัน (MCB/MCCB หรือ RCD) ให้เหมาะสม การออกแบบระบบกราวด์ที่ถูกต้องเป็นรากฐานความปลอดภัยของทั้งบุคคลและอุปกรณ์ในตู้คอนโทรล ควรให้วิศวกรไฟฟ้าที่มีใบอนุญาตเป็นผู้ออกแบบและตรวจสอบเสมอ
ดูสินค้ากลุ่มอุปกรณ์ป้องกันไฟฟ้าและตู้คอนโทรลได้ที่ หน้าร้านค้า vrautomation.co.th
ปรึกษาวิศวกร VR Automation เรื่อง ระบบกราวด์ไฟฟ้า
VR Automation จำหน่ายและให้บริการติดตั้ง PLC, HMI, Inverter, Servo, Sensor และสายสัญญาณอุตสาหกรรม พร้อมทีมช่างผู้เชี่ยวชาญให้คำปรึกษาการเลือกใช้งานจริง
โทรสอบถาม: 083-848-8314
อีเมล: [email protected]
Line: @vrautomation
สต๊อกกรุณาสอบถาม | รับประกันสินค้า | บริการหลังการขาย | ออกใบกำกับภาษีได้
แหล่งข้อมูลและมาตรฐานอ้างอิง
- Axis Electricals — Types of Earthing System: TT, IT & TN Explained — อธิบายโครงสร้างและหลักการของระบบกราวด์แต่ละประเภท
- ELEK Software — Earthing System Types Explained and Compared — เปรียบเทียบค่าอิมพีแดนซ์ลูปฟอลต์ของระบบกราวด์แต่ละแบบ
- eCalPro — Earthing System Design: TN-S vs TN-C-S vs TT — แนวทางออกแบบและคำนวณระบบกราวด์สำหรับงานติดตั้งไฟฟ้าอุตสาหกรรม
