รีเลย์กับคอนแทคเตอร์หน้าตาคล้ายกัน ใช้คอยล์ดูดหน้าสัมผัสเหมือนกัน แต่ “ต่างกันที่ขนาดโหลดที่รับได้” เลือกผิดอาจหน้าสัมผัสไหม้ บทความนี้สรุปความต่างและวิธีเลือกให้เหมาะกับงาน

Relay คืออะไร?
รีเลย์ (Relay) คือสวิตช์แม่เหล็กไฟฟ้าขนาดเล็ก ใช้คอยล์ดูดหน้าสัมผัสให้ต่อ/ตัดวงจร เหมาะกับ โหลดกระแสต่ำ (ทั่วไป <10A) เช่น สั่งงานคอยล์คอนแทคเตอร์ ต่อสัญญาณเข้า PLC แยกไฟ control กับ power
Contactor คืออะไร?
คอนแทคเตอร์ (Contactor) คือรีเลย์กำลังขนาดใหญ่ ออกแบบมาตัดต่อ โหลดกระแสสูง โดยเฉพาะมอเตอร์ 3 เฟส มีหน้าสัมผัสหลัก 3 ขั้วทนอาร์ก + มีห้องดับอาร์ก และมักมีหน้าสัมผัสช่วย (auxiliary) สำหรับวงจรควบคุม
ตารางเปรียบเทียบ Relay vs Contactor
| หัวข้อ | Relay | Contactor |
| พิกัดกระแส | เหมาะโหลดเบา สัญญาณ คอยล์ | ตัดต่อมอเตอร์/ฮีตเตอร์กำลังสูง |
| หน้าสัมผัส | SPDT/DPDT ทนอาร์กต่ำ | มีห้องดับอาร์ก (arc chute) |
| งานหลัก | logic, สั่งคอนแทคเตอร์, isolate | สตาร์ต/หยุดมอเตอร์, Star-Delta |
| อุปกรณ์เสริม | มักมีแค่หน้าสัมผัส | ประกบ thermal overload กันมอเตอร์ไหม้ |
| อายุการใช้ | สลับบ่อยได้ กระแสต่ำ | ออกแบบสลับโหลดหนักซ้ำๆ (AC-3) |
สรุป: เลือก Relay หรือ Contactor ดี?
- เลือก Relay เมื่อ: ตัดต่อ สัญญาณหรือโหลดกระแสต่ำ เช่น สั่งคอยล์ แยกไฟ ต่อสัญญาณ PLC วงจรควบคุม
- เลือก Contactor เมื่อ: ตัดต่อ มอเตอร์หรือโหลดกำลังสูง โดยเฉพาะมอเตอร์ 3 เฟส ที่ต้องทนอาร์กและต่อ overload
โดยหลักการทั้งคู่คือสวิตช์แม่เหล็กไฟฟ้า ต่างที่คอนแทคเตอร์ถูกออกแบบมาทนกระแสและอาร์กสูงกว่ามาก งานควบคุมทั่วไปจึงใช้รีเลย์สั่งงานคอนแทคเตอร์อีกที
คำถามที่พบบ่อย (FAQ)
ถาม: คอนแทคเตอร์ก็คือรีเลย์ใหญ่ใช่ไหม?
ตอบ: ใช่ในเชิงหลักการ แต่คอนแทคเตอร์ออกแบบเพื่อตัดต่อโหลดกำลัง มีห้องดับอาร์ก หน้าสัมผัส 3 เฟส และรับพิกัด AC-3 สำหรับมอเตอร์
ถาม: ใช้รีเลย์ตัดต่อมอเตอร์ได้ไหม?
ตอบ: มอเตอร์เล็กมากๆ อาจได้ แต่ไม่แนะนำ เพราะกระแสสตาร์ตสูงทำให้หน้าสัมผัสรีเลย์อาร์กและไหม้เร็ว ควรใช้คอนแทคเตอร์
ถาม: Overload relay คืออะไร?
ตอบ: อุปกรณ์ป้องกันมอเตอร์กระแสเกิน มักประกบกับคอนแทคเตอร์ ตัดวงจรเมื่อมอเตอร์กินกระแสเกินพิกัดนานเกินไป กันขดลวดไหม้
สอบถาม / สั่งซื้อ
VR Automation จำหน่ายรีเลย์ คอนแทคเตอร์ และ overload relay ครบทุกพิกัด พร้อมช่วยเลือกให้ตรงงาน
📞 โทร. 083-848-8314 | LINE: @vrautomation | บริษัท วีอาร์ ออโตเมชั่น จำกัด

