IP65 vs IP67 vs IP20 มาตรฐานกันน้ำกันฝุ่นต่างกันยังไง เลือกใช้แบบไหนดี

วันที่ 31/07/2026 | บทความเปรียบเทียบเทคนิค | VR Automation

รหัส IP (Ingress Protection) เป็นมาตรฐานสากล (IEC 60529) ที่บอกระดับการป้องกันของแข็งและของเหลวเข้าตัวอุปกรณ์ไฟฟ้า ประกอบด้วยตัวเลข 2 หลัก หลักแรกบอกการป้องกันฝุ่น/ของแข็ง หลักที่สองบอกการป้องกันน้ำ วิศวกรที่เลือกเซนเซอร์ ตู้คอนโทรล หรือ HMI ติดตั้งหน้างานจริง ต้องเข้าใจความต่างของ IP20, IP65 และ IP67 ให้ชัดเจน เพราะเลือกผิดอาจทำให้อุปกรณ์เสียหายจากความชื้นหรือฝุ่นในโรงงานได้เร็วกว่าที่ควร

ตารางเปรียบเทียบ

มาตรฐาน	ป้องกันของแข็ง/ฝุ่น	ป้องกันน้ำ	เหมาะกับงาน
IP20	เลข 2 — ป้องกันนิ้วมือ/วัตถุ >12.5 มม. สัมผัสส่วนมีไฟ	เลข 0 — ไม่ป้องกันน้ำ	อุปกรณ์ในตู้คอนโทรลปิดสนิท ในร่ม แห้ง เช่น PLC, terminal block
IP65	เลข 6 — ป้องกันฝุ่นเข้าเต็มรูปแบบ (dust-tight)	เลข 5 — กันน้ำฉีดแรงดันต่ำได้ทุกทิศทาง (12.5 L/min ที่ 30 kPa)	หน้าจอ HMI, ตู้ไฟกลางแจ้ง, จุดที่มีละอองน้ำ/ฝุ่นในโรงงาน
IP67	เลข 6 — ป้องกันฝุ่นเข้าเต็มรูปแบบเช่นเดียวกับ IP65	เลข 7 — กันจมน้ำชั่วคราวลึกถึง 1 เมตร นาน 30 นาที	เซนเซอร์ในไลน์ล้างทำความสะอาด (wash-down), งานเสี่ยงน้ำท่วมขัง

ความแตกต่างที่สำคัญ

หลักแรกของรหัส IP (0-6) วัดการป้องกันของแข็ง ตั้งแต่ป้องกันมือสัมผัส (2) ไปจนถึงกันฝุ่นเข้า 100% (6) ซึ่ง IP65 และ IP67 ได้เลข 6 เท่ากันทั้งคู่
หลักที่สองของรหัส IP (0-9K) วัดการป้องกันน้ำ โดย IP65 ทดสอบด้วยการฉีดน้ำแรงดันต่ำจากทุกทิศทาง ส่วน IP67 ทดสอบด้วยการจุ่มแช่ในน้ำลึก 1 เมตร นาน 30 นาที
IP65 ไม่ได้แปลว่าห้ามจุ่มน้ำ แต่หมายถึงทนละอองน้ำ/น้ำฉีดได้ ไม่รับประกันการแช่น้ำต่อเนื่อง ต่างจาก IP67 ที่ออกแบบมาให้ทนการจมชั่วคราวได้
IP20 เหมาะเฉพาะอุปกรณ์ที่ติดตั้งภายในตู้คอนโทรลที่ปิดมิดชิดอีกชั้นหนึ่งอยู่แล้ว เช่น PLC, breaker, terminal block เพราะตัวมันเองไม่ได้ออกแบบให้สัมผัสฝุ่นหรือความชื้นโดยตรง
งานที่ต้องล้างทำความสะอาดด้วยแรงดันน้ำสูง (high-pressure wash-down) เช่น อุตสาหกรรมอาหาร ควรพิจารณา IP69K ซึ่งเข้มงวดกว่า IP67 อีกขั้น ไม่ใช่แค่ IP65/IP67

💡 Pro Tip: เวลาดูสเปคอุปกรณ์ อย่าดูแค่ตัวเลข IP บนกล่อง ให้ตรวจสอบด้วยว่าค่านั้นวัดตอนที่ฝาครอบ/คอนเน็กเตอร์ปิดสนิทหรือไม่ เพราะ IP65/IP67 หลายรุ่นจะเสียเรตติ้งทันทีถ้าไม่ได้ขันแน่นหรือใส่ปลั๊กกันฝุ่นที่พอร์ตที่ไม่ได้ใช้งาน

⚠️ ข้อควรระวัง: ห้ามเข้าใจผิดว่า IP67 ดีกว่า IP65 เสมอไป — ถ้าอุปกรณ์ต้องเจอน้ำฉีดแรงดันสูงต่อเนื่องแบบ wash-down (ไม่ใช่แค่จุ่มน้ำนิ่ง) IP67 อาจไม่เพียงพอ ต้องเลือก IP69K ซึ่งทดสอบด้วยน้ำร้อนแรงดันสูงโดยเฉพาะ

การใช้งานในอุตสาหกรรม

IP20 เหมาะกับอุปกรณ์ในตู้ควบคุมปิด เช่น PLC, Power Supply, Terminal Block ที่ไม่ได้สัมผัสสิ่งแวดล้อมภายนอกโดยตรง IP65 เหมาะกับหน้าจอ HMI แบบติดตั้งหน้าตู้ (panel-mount), กล่องควบคุมกลางแจ้ง, เซนเซอร์ในพื้นที่มีฝุ่นและละอองน้ำ ส่วน IP67 เหมาะกับเซนเซอร์ตรวจจับในไลน์ที่มีการล้างทำความสะอาดด้วยน้ำเป็นประจำ หรือพื้นที่เสี่ยงน้ำท่วมขังชั่วคราว

ดูสินค้าที่เกี่ยวข้องเพิ่มเติมได้ที่ เซนเซอร์อุตสาหกรรม ของ VR Automation

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

Q: IP65 กันน้ำฝนได้ไหม
A: ได้ครับ IP65 ทดสอบด้วยการฉีดน้ำแรงดันต่ำจากทุกทิศทางซึ่งครอบคลุมสถานการณ์ฝนตกทั่วไป แต่ไม่ควรปล่อยให้แช่ในน้ำขังเป็นเวลานาน

Q: อุปกรณ์ IP20 เอาไปติดตั้งนอกตู้ได้ไหม
A: ไม่แนะนำ เพราะ IP20 ไม่มีการป้องกันฝุ่นและน้ำเลยในทางปฏิบัติ (ป้องกันแค่นิ้วมือสัมผัส) หากติดตั้งนอกตู้จะเสี่ยงเสียหายจากฝุ่นและความชื้นในระยะเวลาอันสั้น

Q: IP67 กับ IP68 ต่างกันยังไง
A: ทั้งคู่ป้องกันฝุ่นระดับ 6 เท่ากัน แต่ IP68 ทดสอบการจมน้ำที่ความลึกและระยะเวลามากกว่า 1 เมตร/30 นาที โดยผู้ผลิตเป็นผู้กำหนดเงื่อนไขการทดสอบเองตามการใช้งานจริง

แหล่งข้อมูลและมาตรฐานอ้างอิง

The Complete IP Rating Guide: Understanding IP65, IP67, IP68 — Vital Parts — คำอธิบายมาตรฐาน IP Rating ตาม IEC 60529 อย่างละเอียด
IP Ratings Explained | Ingress Protection Rating | IP Codes — Clarion UK — ตารางเปรียบเทียบ IP Code ทุกระดับ
IP20 vs IP65 vs IP67: Which Rating? — QuinLED — เปรียบเทียบการใช้งานจริงของ IP20, IP65, IP67