RTD PT100 vs Thermocouple เซนเซอร์วัดอุณหภูมิอุตสาหกรรมต่างกันยังไง เลือกแบบไหนดี

วันที่ 30 กรกฎาคม 2569 | บทความเปรียบเทียบเทคนิค | VR Automation

สรุปย่อ: RTD PT100 ให้ความแม่นยำสูงกว่าและเสถียรกว่าในระยะยาว เหมาะกับงานที่อุณหภูมิไม่เกิน 600°C ส่วน Thermocouple ทนความร้อนได้สูงกว่ามาก (ได้ถึง 2,300°C+) ตอบสนองเร็วกว่า และราคาถูกกว่า เหมาะกับงานอุณหภูมิสูงสุดขั้วหรือที่ต้องการความเร็วในการตอบสนอง

ตารางเปรียบเทียบ RTD PT100 vs Thermocouple

หัวข้อ	RTD PT100	Thermocouple
ช่วงอุณหภูมิวัดได้	-200°C ถึงประมาณ 600°C	-200°C ถึงมากกว่า 2,300°C (บางชนิด)
ความแม่นยำ	สูงกว่า Class A ประมาณ ±0.15°C	ต่ำกว่า โลหะพื้นฐานทั่วไป ±1-2°C
ความเสถียรระยะยาว (Drift)	ดีกว่า ต่ำกว่า ±0.1°C ต่อปี	อาจดริฟท์ 1-2°C ต่อปีในสภาพแวดล้อมออกซิไดซ์
ความเร็วในการตอบสนอง	ช้ากว่า Thermocouple	เร็วกว่า โดยเฉพาะแบบ Grounded/Exposed junction
ความทนทานเชิงกล/ราคา	บอบบางกว่า ราคาสูงกว่า 2-3 เท่า	ทนทานกว่า ราคาถูกกว่า

จุดเด่นของ RTD PT100

ให้ความแม่นยำสูงกว่า Thermocouple อย่างชัดเจน RTD เกรด Class A ให้ความแม่นยำประมาณ ±0.15°C และรุ่น 1/10 DIN บางรุ่นแม่นยำถึง ±0.03°C ที่ 0°C
มีความเสถียรระยะยาวดีกว่ามาก ค่าดริฟท์ต่ำกว่า ±0.1°C ต่อปี เหมาะกับงานที่ต้องการความน่าเชื่อถือของค่าที่วัดได้ตลอดอายุการใช้งาน
เหมาะกับงานควบคุมกระบวนการที่ต้องการความแม่นยำสูงในช่วงอุณหภูมิไม่เกิน 600°C เช่น HVAC เครื่องแปรรูปอาหาร และอุตสาหกรรมยา
ให้สัญญาณเอาต์พุตที่เป็นเชิงเส้นมากกว่าและวิเคราะห์ค่าความต้านทานได้ตรงไปตรงมากว่า

จุดเด่นของ Thermocouple

ครอบคลุมช่วงอุณหภูมิกว้างกว่ามาก ตั้งแต่ -200°C ถึงมากกว่า 2,300°C ในบางชนิด (เช่น Type B, Type R) เหมาะกับเตาหลอมและงานอุณหภูมิสูงสุดขั้ว
ตอบสนองต่อการเปลี่ยนแปลงอุณหภูมิได้เร็วกว่า RTD มาก โดยเฉพาะรุ่น Grounded หรือ Exposed junction ที่สัมผัสความร้อนโดยตรง
ทนทานต่อแรงกระแทกทางกลได้ดีกว่า RTD ซึ่งมีองค์ประกอบที่บอบบางกว่า เหมาะกับสภาพแวดล้อมที่มีการสั่นสะเทือนหรือกระแทก
ราคาถูกกว่า RTD อย่างมีนัยสำคัญ (RTD มักแพงกว่า Thermocouple ชนิดและสไตล์เดียวกัน 2-3 เท่า)

💡 Pro Tip: สำหรับงานควบคุมกระบวนการที่ต้องการความแม่นยำสูงในช่วงอุณหภูมิไม่เกิน 600°C เช่น ระบบทำความเย็นหรือการควบคุมอุณหภูมิในกระบวนการผลิตอาหาร ควรเลือก RTD PT100 แม้ราคาสูงกว่า เพราะความแม่นยำและความเสถียรที่ได้คุ้มค่ากว่าในระยะยาว

⚠️ ข้อควรระวัง: การเดินสายจาก RTD หรือ Thermocouple ไปยัง Transmitter/PLC ควรใช้สายชนิดที่ระบุเฉพาะ (Compensating cable สำหรับ Thermocouple) ห้ามใช้สายทองแดงธรรมดาแทนสาย Thermocouple เพราะจะทำให้เกิดจุดต่อ Cold junction เพิ่มขึ้นโดยไม่ได้ตั้งใจและค่าที่อ่านได้ผิดเพี้ยน

การใช้งานในอุตสาหกรรม

RTD PT100 ใช้ในระบบ HVAC ห้องเย็น และกระบวนการผลิตอาหาร/ยาที่ต้องการความแม่นยำสูงในช่วงอุณหภูมิปานกลาง
Thermocouple Type K/J ใช้วัดอุณหภูมิเตาอบ เตาหลอมโลหะ และกระบวนการที่มีอุณหภูมิสูงเกิน 600°C
RTD PT100 ใช้ร่วมกับ PLC ผ่านโมดูล Analog Input เฉพาะสำหรับ RTD (เช่น โมดูล 4PT ของ FATEK FBs) เพื่อควบคุมอุณหภูมิแม่นยำในสายการผลิต
Thermocouple ใช้ในงานที่ต้องการความเร็วตอบสนองสูง เช่น การควบคุมอุณหภูมิหัวฉีดพลาสติกในเครื่องฉีดขึ้นรูป

คำถามที่พบบ่อย (FAQ)

PT100 กับ PT1000 ต่างกันอย่างไร?

ตัวเลขหมายถึงค่าความต้านทานที่ 0°C คือ 100Ω และ 1000Ω ตามลำดับ PT1000 ให้ความไวสัญญาณสูงกว่าเหมาะกับสายเดินไกลที่มีความต้านทานสายรบกวนน้อยกว่า

Thermocouple Type ไหนนิยมใช้มากที่สุด?

Type K เป็นที่นิยมมากที่สุดในงานอุตสาหกรรมทั่วไป เนื่องจากช่วงอุณหภูมิกว้าง (-200°C ถึง 1,260°C) และราคาย่อมเยา

จำเป็นต้องใช้ Transmitter แปลงสัญญาณไหม?

แนะนำให้ใช้ Temperature Transmitter แปลงเป็นสัญญาณ 4-20mA หรือ Digital ก่อนส่งเข้า PLC ระยะไกล เพื่อลดผลกระทบจากความต้านทานสายและสัญญาณรบกวน

ดูสินค้าเพิ่มเติมได้ที่ หมวดหมู่ Sensor

แหล่งข้อมูลและมาตรฐานอ้างอิง

Sterling Sensors — RTD vs Thermocouple (Pt100 vs Thermocouple) — เปรียบเทียบความแม่นยำ ช่วงอุณหภูมิ และการใช้งานของเซนเซอร์ทั้งสองชนิด
TC Direct — RTD Pt100 vs Thermocouple Comparison — ตารางเปรียบเทียบคุณสมบัติทางเทคนิคของ RTD และ Thermocouple
SOR Controls Group — Thermocouples vs RTDs: Making the Right Choice — แนวทางเลือกเซนเซอร์วัดอุณหภูมิตามลักษณะกระบวนการผลิต